Bài từ Văn Phòng Nội Các, Chính Phủ Nhật Bản
Link: https://www8.cao.go.jp/cstp/society5_0/
(Updated: May 14, 2020)

1. Xã Hội 5.0 là gì?

Định nghĩa: Một xã hội lấy con người làm trung tâm, cân bằng giữa tiến bộ kinh tế với việc giải quyết các vấn đề xã hội bằng một hệ thống tích hợp cao không gian mạng và không gian vật lý. Xã hội 5.0 đã được đề xuất trong Kế Hoạch Cơ Bản về Khoa học và Công nghệ lần thứ 5 như một xã hội tương lai mà Nhật Bản đang hướng tới. Xã Hội 5.0 theo sau xã hội săn bắn (Xã Hội 1.0), xã hội nông nghiệp (Xã Hội 2.0), xã hội công nghiệp (Xã Hội 3.0) và xã hội thông tin (Xã Hội 4.0).

2. Đạt Được Xã Hội 5.0

Trong xã hội thông tin (Xã Hội 4.0), việc chia sẻ kiến ​​thức và thông tin một cách cross-sectional là không đủ và rất khó hợp tác.

Do có các giới hạn đối với những gì mọi người có thể làm, nhiệm vụ tìm kiếm thông tin cần thiết từ quá nhiều thông tin và phân tích nó là một gánh nặng. Lao động và phạm vi hành động bị hạn chế do tuổi tác và mức độ khả năng khác nhau. Ngoài ra, do những hạn chế khác nhau về các vấn đề như việc giảm tỷ lệ sinh, dân số già, và việc giảm dân số địa phương, cho nên rất khó để đáp ứng một cách đầy đủ.

Cải cách xã hội (đổi mới) trong Xã hội 5.0 sẽ vươn tới để đạt được một xã hội có thể đầy lùi các trì trệ hiện tại, một xã hội mà các thành viên tôn trọng lẫn nhau, vượt qua được các thế hệ, và một xã hội mà mỗi người đều có thể có một cuộc sống năng động và thú vị.

3. Cách Thức Hoạt Động của Xã Hội 5.0

Xã hội 5.0 đạt được mức độ hội tụ cao giữa không gian mạng (không gian ảo) và không gian vật lý (không gian thực). Trong xã hội thông tin trước đây (Xã hội 4.0), mọi người sẽ truy cập dịch vụ đám mây (cơ sở dữ liệu) trong không gian mạng thông qua Internet và tìm kiếm, truy xuất và phân tích thông tin hoặc dữ liệu.

Trong xã hội 5.0, một lượng lớn thông tin từ các cảm biến trong không gian vật lý được tích lũy trong không gian mạng. Trong không gian mạng, dữ liệu lớn này được phân tích bằng trí tuệ nhân tạo (AI) và kết quả phân tích được phản hồi lại cho con người trong không gian vật lý dưới nhiều hình thức khác nhau.

Trong xã hội thông tin trước đây, thông lệ chung là thu thập thông tin qua mạng và nhờ con người phân tích. Tuy nhiên, trong Xã Hội 5.0, mọi người, mọi vật, và hệ thống đều được kết nối trong không gian mạng. Kết quả tối ưu do AI thu được mà nó vượt quá khả năng của con người sẽ được phản ánh lại trong không gian vật lý. Quá trình này mang lại giá trị mới cho ngành công nghiệp và xã hội theo những cách mà trước đây không thể thực hiện được.

4. Xã hội 5.0 Cân bằng Phát triển Kinh tế và Giải quyết các Vấn đề Xã hội

Có thể nói, môi trường xung quanh Nhật Bản và thế giới đang trong thời kỳ thay đổi mạnh mẽ, khi nền kinh tế phát triển, cuộc sống ngày càng sung túc và tiện lợi, nhu cầu về năng lượng và thực phẩm ngày càng tăng, tuổi thọ ngày càng dài, và xã hội già đi. Ngoài ra, quá trình toàn cầu hóa nền kinh tế đang diễn ra, cạnh tranh quốc tế ngày càng trở nên gay gắt và các vấn đề như tập trung của cải và bất bình đẳng khu vực ngày càng tăng. Các vấn đề xã hội phải được giải quyết đối lập (như một sự đánh đổi (trade-off)) đối với phát triển kinh tế đang dần trở nên phức tạp hơn. Ở đây, nhiều biện pháp đã trở nên cần thiết như giảm phát thải khí nhà kính (GHG), tăng sản lượng và giảm thất thoát lương thực, giảm thiểu chi phí do xã hội già hóa, hỗ trợ công nghiệp hóa bền vững, phân phối lại của cải và điều chỉnh bất bình đẳng khu vực. Tuy nhiên, đạt được cả phát triển kinh tế và các giải pháp để các vấn đề xã hội cùng một lúc đã được chứng minh là khó khăn trong hệ thống xã hội hiện nay.

Trước những thay đổi lớn như vậy trên thế giới, các công nghệ mới như IoT, robot, AI và dữ liệu lớn, tất cả đều có thể ảnh hưởng đến quá trình phát triển của một xã hội, đang tiếp tục phát triển. Nhật Bản đang tìm cách biến Xã hội 5.0 thành hiện thực như một xã hội mới kết hợp các công nghệ mới này trong tất cả các ngành công nghiệp và các hoạt động xã hội, đồng thời đạt được cả sự phát triển kinh tế và giải pháp cho các vấn đề xã hội.

5. Phát triển kinh tế và giải pháp cho các vấn đề xã hội trong xã hội 5.0

Trong Xã hội 5.0, giá trị mới được tạo ra thông qua đổi mới sẽ xóa bỏ khoảng cách khu vực, độ tuổi, giới tính và ngôn ngữ, đồng thời cho phép cung cấp các sản phẩm và dịch vụ phù hợp với nhu cầu cá nhân đa dạng và nhu cầu tiềm ẩn. Bằng cách này, có thể đạt được một xã hội mà vừa có thể thúc đẩy phát triển kinh tế vừa tìm ra giải pháp cho các vấn đề xã hội.

Tuy nhiên, để đạt được một xã hội như vậy sẽ không thiếu những khó khăn và Nhật Bản dự định sẽ đối mặt trực tiếp với mục tiêu trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới đối mặt với những vấn đề thách thức để đưa ra một xã hội kiểu mẫu trong tương lai.

6. Xã hội 5.0 sẽ mang lại một xã hội lấy con người làm trung tâm

Trong xã hội hiện nay, một ưu tiên thường được đặt lên các hệ thống xã hội, kinh tế và tổ chức với kết quả là những khoảng cách ngày càng lớn trong các sản phẩm và dịch vụ mà các cá nhân nhận được dựa trên khả năng của cá nhân và các lý do khác. Ngược lại, Society 5.0 đạt được sự hội tụ tiên tiến giữa không gian mạng và không gian vật lý, cho phép AI dựa trên dữ liệu lớn và rô bốt để thực hiện hoặc hỗ trợ như một tác nhân công việc và các điều chỉnh mà con người đã thực hiện cho đến nay. Điều này giải phóng con người khỏi những công việc và nhiệm vụ cồng kềnh hàng ngày mà họ không giỏi. Thông qua việc tạo ra giá trị mới, nó cho phép chỉ cung cấp những sản phẩm và dịch vụ cần thiết cho những người cần chúng vào thời điểm họ cần, do đó tối ưu hóa toàn bộ hệ thống xã hội và tổ chức.

Đây là một xã hội lấy mỗi người làm trung tâm chứ không phải là một tương lai được điều khiển và giám sát bởi AI và robot.

Đạt được Xã hội 5.0 với những thuộc tính này sẽ giúp không chỉ Nhật Bản mà cả thế giới nhận thức được sự phát triển kinh tế đồng thời giải quyết các vấn đề xã hội quan trọng. Nó cũng sẽ góp phần đáp ứng các Mục tiêu Phát triển Bền vững (SDGs) do Liên Hợp Quốc thiết lập.

Nhật Bản đặt mục tiêu trở thành quốc gia đầu tiên trên thế giới đạt được một xã hội lấy con người làm trung tâm (Xã hội 5.0), trong đó bất kỳ ai cũng có thể tận hưởng cuộc sống chất lượng cao và tràn đầy sức sống. Nhật Bản dự định đạt được điều này bằng cách kết hợp các công nghệ tiên tiến trong các ngành công nghiệp và hoạt động xã hội đa dạng và thúc đẩy sự đổi mới để tạo ra giá trị mới.